Liderlik
kavramı uzun bir süre gelişme anlamında tıkanmış olup bu kavramın tam olarak ne
olduğu hakkındaki sorular hala belirsizlik halindedir. Geçen 5 yılda, Dr.
Folkman, 200,000 adet 360 derece geri bildirim raporunu takımıyla birlikte
analiz ederek liderlikle ilgili 5 temel madde keşfetti. Bakış açımızı daha
yükseğe çıkarmak, güçsüzlükleri vurgulamaktan kaçınmak, iyi yönlere yatırım
yapıp geliştirmek, etki alanını arttırmak, ve iyi yönler için doğrusal olmayan
bir yaklaşım geliştirmek liderlik kavramını anlamakta ve bu kavramı nasıl
geliştireceğimiz konusunda bize yol gösterecek olan maddelerdir. Bu bulgulardan
yola çıkarak, genetiğin liderlik için ana belirleyici olmadığını ve her zaman
yeni liderler yaratabileceğimizi anlayabiliriz.
Sıradışı
liderlik araştırması, liderlik ve liderlik gelişiminin doğasına canlı ve yeni
anlayışlar sağlar.
Kabul
edelim: Liderlik gelişimi uzun bir zamandır durmuştur. En temel sorulardaki
anlaşmazlıklar halen devam ediyor. Örneğin;
• Bizim
liderlik dediğimiz bu şey nedir?
• Liderlik
genetik midir yoksa sonradan da edinilebilir bir yetkinlik midir?
•
Geliştirilebilir mi?
• Eğer
öyleyse, hangi yöntemler gerçekten işe yarıyor?
Bu konuları
anlatan on binlerce makale mevcuttur ve konu ile ilgili konuşmaların sayısı
sayılamayacak kadar çoktur.
Kendi
modelimize dönecek olursak; liderlik gelişiminde odaklanılması gereken yönler
olarak şunları vurgulayabiliriz.
Sıradışı
liderlik yaklaşımı; en yüksek performanslı %10 ile en düşük performanslı %10’un
karşılaştırması ile oluşur. Çan eğrisinin her iki ucundakilere odaklanmak
yerine, çabalarımız ortadaki büyük gruba yönlendirilmelidir. iyi liderlerin
yeteneğini, üst düzey liderlerin düzeyine çekmek sıradışı sonuçlar üretir.
Yüzde 70,80,90 ‘larda ki liderlik etkinliğinin, performans farklılıkları
neredeyse üst seviyededir. Sıradışı liderler iyi liderlere gore firma
performansını etkileyen; net kar, müşteri memnuniyeti, çalışan memnuniyeti,
personel devir hızı düşüsü gibi konularda iki kat daha iyi performans
göstermişlerdir.
Zayıf yönler yerine güçlü yönlerin
daha da güçlendirilmesine odaklanılmalıdır.
Deneysel
veriler ışığında elde edilmiş farklılaştıran onaltı yetkinlik ve bu
yetkinliklerin çadır metaforu üzerinde, yetkinliklerde denge yaklaşımı sürecin
en can alıcı noktasıdır.
Güçlü
yönlere odaklanmak ise doğrusal olmayan yaklaşım gerektirir. Örnekler, atletizm
dünyasında boldur. Neden dünya standartlarındaki tenis oyuncuları ağırlık
kaldırma ve uzun mesafe koşuları yapar? Neden koşucular hem yüzer hem de
bisiklet binerler? sporcular kendi performanslarını büyük ölçüde
geliştirdiğinde çapraz eğitim sıradan bir şey haline gelmiştir. eşlik eden
yetkinlikler, kendi güçlerinin üzerine inşa etme niyetli olan liderler için
çapraz eğitiminin kılavuzunu temsil eder.
Son olarak ise
şunları söyleyebiliriz. Liderlik değerlendirmesi ve atölye çalışmaları süreci
başlatır, bitirmez. Bire bir koçluklar, liderler için atölye çalışmaları, takip
yazılımları ve diğer uygulama destekleri öğrenmenin kalıcılığını sağlamaya
yardımcı olur.
Psk. Serap Şencan Manisalı
CBE Academica Sıradışı Liderlik
Programı Eğitmeni ve Koçu
